TEDAVİLER
ACİL YARALANMALAR VE MİKROCERRAHİ
Üst ekstremite yaralanmaları; el, el bileği, önkol ve kolu etkileyen kesiler, ezilmeler, kopmalar ve kırıkları kapsar. Bu tür yaralanmalar sıklıkla iş kazaları, trafik kazaları veya kesici aletlerle meydana gelir. Tendon, sinir ve damar yapılarının birlikte zarar görmesi durumunda fonksiyon kaybı ciddi olabilir. Hastalarda ağrı, kanama, hareket kaybı, his kusuru ve bazen uzuv bütünlüğünün bozulması görülebilir. Bu nedenle erken ve doğru müdahale büyük önem taşır.
Mikrocerrahi, özellikle damar ve sinir gibi ince yapıların onarımında kullanılan ileri bir cerrahi tekniktir. Kopan uzuvların yeniden yerine dikilmesi (replantasyon), damar ve sinir onarımları bu yöntemle gerçekleştirilebilir. Ameliyat sonrası süreçte dolaşımın yakından takibi ve rehabilitasyon tedavinin ayrılmaz bir parçasıdır. Uygun ve zamanında yapılan mikrocerrahi girişimler sayesinde, ciddi yaralanmalarda dahi uzvun kurtarılması ve fonksiyonların önemli ölçüde geri kazanılması mümkün olabilmektedir.
ACİL YARALANMALAR VE MİKROCERRAHİ
PARMAK VE EL KIRIKLARI
Parmak ve el kemik kırıkları, düşme, çarpma veya iş kazaları sonrası sık görülür. Şişlik, ağrı, morarma ve hareket kısıtlılığı ile kendini gösterir. Bazı kırıklarda parmaklarda şekil bozukluğu gelişebilir. Yer değiştirmemiş kırıklarda atel veya alçı ile tedavi yeterli olabilir. Kaymış veya eklem içine uzanan kırıklarda cerrahi gerekebilir. Parmak kırıkları daha büyük kemik kırıklarına göre bazen daha zorlu olabilir. Cerrahi sırasında büyütücü gözlükler ve hassas aletlere ihtiyaç duyulur. Ameliyatta çok ince teller, mikro-vidalar veya plaklar kullanılarak kemikler sabitlenir. Tedavi sonrası erken dönemde başlanan egzersizler, parmak hareketlerinin ve el fonksiyonunun geri kazanılmasında önemli rol oynar.
ACİL YARALANMALAR VE MİKROCERRAHİ
Tendon, Sinir ve Damar Kesileri
Kesici alet yaralanmaları sonrası tendon, sinir ve damarlar birlikte zarar görebilir. Bu durumda parmak hareketlerinde kayıp, his azalması ve kanama görülür. Bu tür yaralanmalar acil değerlendirme gerektirir. Tedavide hasarlı yapıların cerrahi olarak onarılması gerekir. Tendon tamiri sağlam ve yapılar arasında sıkışmaya sebep olmayacak şekilde kaygan olmalıdır. Sinir ve damar yaralanmaları ise mikrocerrahi yöntemleri ile dikilmelidir. Ameliyat sonrası atel kullanımı ve kontrollü egzersizler önemlidir. İyileşme süreci haftalar ve aylar alabilir. Erken ve doğru tedavi, el fonksiyonlarının geri kazanılmasında belirleyicidir.
ACİL YARALANMALAR VE MİKROCERRAHİ
Uzuv Kopmaları (Amputasyonlar)
Uzuv kopmaları, ciddi iş kazaları veya trafik kazaları sonrası el, parmak veya kolun tamamen ya da kısmen ayrılmasıdır. Uygun koşullarda kopan uzuv mikrocerrahi yöntemlerle yerine dikilebilir. Her vaka için hastanın durumu ve kopan parçanın özellikleri değerlendirilir. Keskin cisimlerle meydana gelen kopmalarda cerrahi sonuçları daha iyiyken kopmanın ezilerek veya sünerek olduğu durumlarda sonuçlar daha kötüdür. Replantasyon adı verilen bu işlemde kemik, tendon, damar ve sinirler onarılır. Bu işlem uzun ve tecrübe gerektiren bir cerrahidir. Ameliyat sonrası yoğun takip ve uzun süreli rehabilitasyon gerekir. Başarılı olgularda kopan uzvun tekrar kullanılabilir hale gelmesi mümkün olabilir.
ACİL YARALANMALAR VE MİKROCERRAHİ
Serbest Yumuşak Doku Nakilleri (Flepler)
Serbest flepler, cilt, kas veya yağ dokusunun damarlarıyla birlikte başka bir bölgeden alınarak doku kaybı olan alana nakledilmesidir. Açık yaralar, kemik ve tendonların açıkta kaldığı durumlar veya ciddi travmalar sonrası uygulanır. Nakledilen doku mikrocerrahi ile alıcı bölgedeki damarlara bağlanır. Bu sayede yeni dokunun canlılığı sağlanır. Ameliyat sonrası yakın takip çok önemlidir. İyileşme süreci haftalar alabilir. Bu yöntemle el ve kol bölgesinde hem koruyucu örtü sağlanır hem de fonksiyonel onarıma zemin hazırlanır.
ACİL YARALANMALAR VE MİKROCERRAHİ
El Bileği Kırıkları
El bileği kırıkları, özellikle düşme sonrası sık görülür ve en sık radius kemiği etkilenir. Ağrı, şişlik, şekil bozukluğu ve hareket kısıtlılığı ile kendini gösterir. Tanı muayene ve röntgen ile konur. Yer değiştirmemiş kırıklarda alçı tedavisi yeterli olabilir. Kaymış veya eklem içine uzanan kırıklarda cerrahi ile plak ve vidalarla tespit gerekebilir. Kırığın çok parçalı ve ekleme uzanıyor olması cerrahiyi zorlaştırır. Tedavi sonrası erken hareket, bilek sertliğini önlemek açısından önemlidir. Uygun tedaviyle çoğu hastada el bileği hareketleri ve gücü büyük ölçüde geri kazanılır.
ACİL YARALANMALAR VE MİKROCERRAHİ
Dirsek Kırıkları
Dirsek kırıkları, düşme veya çarpma sonrası gelişir ve dirsek hareketlerini ciddi şekilde etkileyebilir. Ağrı, şişlik ve dirseği büküp açamama en sık belirtilerdir. Basit kırıklarda alçı ve takip yeterli olabilir. Parçalı veya kaymış kırıklarda cerrahi ile plak, vida veya tellerle sabitleme yapılır. Beraberinde olan bağ yaralanmalarına da sıklıkla müdehale etmek gerekir. Dirsek eklemi sertliğe yatkın olduğu için tedavi sonrası erken kontrollü hareket çok önemlidir. Uygun tedavi ve rehabilitasyon ile dirsek fonksiyonunun geri kazanılması mümkün olabilir.
ACİL YARALANMALAR VE MİKROCERRAHİ
Humerus Kırıkları
Humerus kırıkları, omuz ile dirsek arasındaki üst kol kemiğinin kırıklarıdır ve düşme, trafik kazaları veya darbeler sonrası görülür. Omuz ve kol hareketlerinde ağrı ve kısıtlılık oluşur. Bazı kırıklar askı veya atel ile tedavi edilebilirken, kaymış veya instabil kırıklarda cerrahi gerekebilir. Ameliyatta plak, vida ile kemik sabitlenir. Dirseğe yakın olan humerus kırıklarında radial sinirin etkilenmesine bağlı düşük el sorunu gelişebilir. Düşük el gelişen hastaların bir kısmı kendiliğinden düzelirken bir kısmına cerrahi gerekebilir. Tedavi sonrası omuz ve dirsek egzersizleri önemlidir. Uygun takip ve rehabilitasyon ile kol fonksiyonları büyük ölçüde geri kazanılabilir.